Foto: Wesley Overman, Zoogdiervereniging

Lesprogramma's over hamster, eikel- en hazelmuis

Natuur in Zuid Limburg

Zuid Limburg herbergt een zeer bijzondere flora en fauna. Zo zijn nergens in Nederland meer soorten vlinders en vleermuizen te vinden. Het dwergblauwtje (de kleinste vlinder die in Nederland voorkomt met een grootte van een vingernagel) en de veldparelmoervlinder komen zelfs alleen in Zuid Limburg voor. Dit geldt ook voor de eikel- en hazelmuis. Deze aantrekkelijke slaapmuizen zijn de helft van het jaar in winterslaap. Jammer genoeg worden ze beiden in Nederland met uitsterven bedreigd, de eikelmuis iets meer dan de hazelmuis. Het meest bijzondere dier dat in Zuid Limburg voorkomt is waarschijnlijk de Europese hamster. Dit bijzondere knaagdier komt nog op enkele akkers voor in Zuid Limburg, maar het gaat erg slecht met de hamster. Niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van zijn verspreidingsgebied. De IUCN heeft onlangs de hamster de status van Critically Endangered toegekend en de hamster is inmiddels meer bedreigd dan bijvoorbeeld de Bengaalse tijger en de grote panda. 

 

Lesprogramma's

Michael de Groot heeft drie lesprogramma's ontwikkeld voor gebruik in Zuid Limburg. Leerlingen van groep 3-4 maken gebruik van het lesprogramma 'de avonturen van Peter de eikelmuis'. Leerlingen van groep 5-6 maken gebruik van het lesprogramma 'Lisa de hamster' en leerlingen van groep 7-8 maken gebruik van het lesprogramma 'Linda helpt de hazelmuis'. Het concept van de verschillende lesprogramma's is vergelijkbaar. Door middel van aansprekende verhalen, tekeningen en opdrachten leren kinderen over de bijzondere dieren die in hun leefomgeving voorkomen en hoe zij zelf ook de natuur een handje kunnen helpen. In het verhaal over Peter de eikelmuis wordt aan de kinderen gevraagd een tekening te maken van een ideale leefomgeving voor de eikelmuis en in lesprogramma over de hazelmuis leren zij over hagen die worden aangelegd om dit diertje te helpen. Een andere uitdagende opdracht is het tekenen van een zelf verzonnen vlinder die eruit ziet zoals zijn naam zegt. Kinderen verzinnen de meest uiteenlopende vlinders van de frikandel- en appelvlinder tot de gouden krul- en circusvlinder.

Een natuurtuin op school en een minivlindertuin thuis...

Het is voor kinderen moeilijk om de hamster, eikel- en hazelmuis te helpen, maar zij kunnen wel vlinders (en andere insecten), vogels en bijvoorbeeld egels helpen. Vrijwel alle leerlingen hebben thuis een ruime tuin. Als onderdeel van het project kweken zij op school (nectar producerende) plantjes op die zij in eigen tuin kunnen planten. De verschillende lesprogramma's bevatten ook een bijlage met allerlei tips om dieren in eigen tuin te helpen. Van het maken van een 'egelhotel' tot het planten van struiken en boompjes die veel voedsel bieden aan insecten en vogels zoals het vuil- en krentenboompje. Op het terrein van deelnemende scholen zijn ook natuurtuinen aangelegd. Deze natuurtuinen bestaan uit allerlei vaste, bloeiende planten en een combinatie van struiken en boompjes om van het vroege voorjaar tot het najaar insecten van nectar te voorzien. Daarnaast produceren de planten ook bessen  en ander fruit  voor tal van vogels en kunnen kinderen op termijn ook fruit plukken in de natuurtuin. 

Diploma's en kindernatuurvakantieboek

Alle leerlingen krijgen na afloop van het project een mooi diploma dat hoort bij het lesprogramma waar zij mee gewerkt hebben. Daarnaast is aan alle leerlingen die aan het project hebben deelgenomen gevraagd een tekening te maken en een verhaaltje te schrijven (vanaf groep 3) over een dier dat je in het wild kunt zien in Zuid Limburg. Uit elke groep zijn 2-4 tekeningen (en verhalen) gekozen en gebundeld in een mooi boekje van maar liefst 60 pagina's.  Zo heeft kleuterjuf Ellen van basisschool Op de Tienbunder haar leerlingen geïnspireerd om prachtige schilderijtjes te maken van insecten. Twee van deze werkjes sieren de omslag van het kindernatuurvakantieboek. Een leerlinge van groep zes van de Gertrudisschool heeft het leukste verhaal geschreven: Valerie de veldleeuwerik leert vliegen. Valerie gaat op vliegles bij mejuffrouw ooievaar... Een wel heel verrassend verhaal is geschreven door een leerlinge uit groep vijf van basisschool Op de Tienbunder:  de eenzame teek. En zo staat het boek vol met prachtige dierverhalen. Alle leerlingen hebben een exemplaar van het kindernatuurvakantieboek ontvangen. 

Foto: Henk van Harskamp, Zoogdiervereniging

De wereldwijd met uitsterven bedreigde hamster komt nog op enkele akkers voor in Zuid Limburg (foto: Henk van Harskamp).

press to zoom

Het dwergblauwtje, de kleinste vlinder van Nederland, komt slechts voor in een groeve in Zuid Limburg.

press to zoom

Door klimaatverandering komen meer zonminnende vlindersoorten naar Nederland (en dan meestal eerst naar Zuid Limburg zoals dit tijgerblauwtje.

press to zoom

De wereldwijd met uitsterven bedreigde hamster komt nog op enkele akkers voor in Zuid Limburg (foto: Henk van Harskamp).

press to zoom
1/4

Een zelf bedachte citroen- en appelvlinder

press to zoom

De gouden krulvlinder...

press to zoom

Kinderen ontwerpen een eigen vlinder, in dit geval een circusvlinder..

press to zoom

Een zelf bedachte citroen- en appelvlinder

press to zoom
1/8

Kinderen kweken plantjes op voor eigen minivlindertuin.

press to zoom

Deze kleuters hebben allen een klein insectenhotel gemaakt.

press to zoom

In een wilder deel van de tuin bevindt zich ook een berg takken waarin bijvoorbeeld egels een slaaplek kunnen vinden en vogels in kunnen nestelen.

press to zoom

Kinderen kweken plantjes op voor eigen minivlindertuin.

press to zoom
1/11

Meisjes met diploma behorend bij het lesprogramma 'Peter de eikelmuis'.

press to zoom

Tweeling uit groep 2 met diploma's behorend bij het lesprogramma 'Pedro de rups'.

press to zoom

Dit meisje uit groep 8 staat met twee prachtige stripverhalen in het kindernatuurvakantieboek.

press to zoom

Meisjes met diploma behorend bij het lesprogramma 'Peter de eikelmuis'.

press to zoom
1/7